Słownik spawalniczy — pojęcia od A do Ż

A

ASME IX

Amerykański przepis kwalifikowania technologii i spawaczy. Pozycje oznacza symbolami 1G–6G (spoiny czołowe) i 1F–4F (pachwinowe). Więcej →

B

Brak przetopu (402)

Niezgodność, w której spoina nie przetopiła całej grubości złącza od strony grani. Na poziomach jakości B i C wg ISO 5817 niedopuszczalna. Więcej →

C

CET

Równoważnik węgla wg PN-EN 1011-2 (metoda B), używany do wyznaczania minimalnej temperatury podgrzewania wstępnego. Więcej →

E

Elektroda otulona

Metalowy pręt pokryty otuliną, która tworzy gaz osłonowy i żużel. Materiał dodatkowy w metodzie MMA 111. Więcej →

Elektroda wolframowa

Nietopliwa elektroda w metodzie TIG 141 — łuk jarzy się między nią a materiałem, a spoiwo podaje się osobno. Więcej →

Energia liniowa (Q)

Ilość ciepła wprowadzana na jednostkę długości spoiny, liczona z napięcia, natężenia, prędkości i sprawności cieplnej procesu (kJ/mm). Więcej →

EXC (klasa wykonania)

Klasa wykonania konstrukcji stalowej lub aluminiowej wg PN-EN 1090 (EXC1–EXC4), od której zależą wymagania jakości spawania. Więcej →

F

FM (grupa materiału dodatkowego)

Grupa spoiw w PN-EN ISO 9606-1: FM1 — stale niestopowe i drobnoziarniste … FM5 — nierdzewne, FM6 — stopy niklu. Więcej →

Formowanie grani

Osłona grani gazem (np. argonem) od strony przeciwnej do lica — chroni grań przed utlenieniem, szczególnie przy stali nierdzewnej. Więcej →

G

Gaz osłonowy

Gaz chroniący jeziorko przed powietrzem. Oznaczenia wg PN-EN ISO 14175, np. I1 — argon, M21 — argon z 15–25% CO₂. Więcej →

Grań

Strona spoiny przeciwna do lica; w spoinie czołowej — miejsce, w którym zaczyna się przetopienie.

Grupa materiałowa

Klasyfikacja materiałów rodzimych wg ISO/TR 15608, np. 1 — stale niestopowe, 8 — austenityczne nierdzewne, 22 — stopy aluminium nieutwardzane wydzieleniowo.

I

ISO 3834

Wymagania jakości dotyczące spawania: część 2 — pełne, 3 — standardowe, 4 — podstawowe. Więcej →

J

Jeziorko spawalnicze

Ciekły metal w miejscu działania łuku, który po zakrzepnięciu tworzy spoinę.

K

Koordynator spawania

Osoba odpowiedzialna za nadzór nad spawaniem w zakładzie; poziom wiedzy (B, S, C) określa PN-EN ISO 14731. Więcej →

L

Lico

Zewnętrzna, widoczna powierzchnia spoiny od strony spawania.

M

MAG 135

Spawanie łukowe elektrodą topliwą (drutem litym) w osłonie gazu aktywnego. Najczęściej stosowana metoda w konstrukcjach stalowych. Więcej →

MIG 131

Spawanie łukowe elektrodą topliwą w osłonie gazu obojętnego — głównie aluminium i jego stopy. Więcej →

MMA 111

Ręczne spawanie łukowe elektrodą otuloną — metoda montażowa, niezależna od butli z gazem. Więcej →

N

Nadlew

Nadmiar stopiwa ponad powierzchnią materiału — po stronie lica lub grani. Jego wysokość ogranicza PN-EN ISO 5817. Więcej →

Niezgodność spawalnicza

Odstępstwo od idealnej spoiny (pęknięcie, pustka, wtrącenie, przyklejenie, niezgodność kształtu). Klasyfikację podaje PN-EN ISO 6520-1. Więcej →

O

Opory ruchu

Przy zgrzewaniu doczołowym — ciśnienie potrzebne do przesunięcia wózka z rurą. Mierzy się je przed każdym zgrzewem i dodaje do nastaw. Więcej →

P

Pęcherz gazowy (2011)

Pustka wypełniona gazem uwięzionym w spoinie; skupiska pęcherzy to porowatość. Więcej →

Pęknięcie (100)

Najgroźniejsza niezgodność spawalnicza — niedopuszczalna na wszystkich poziomach jakości wg PN-EN ISO 5817. Więcej →

Podgrzewanie wstępne

Nagrzanie strefy złącza przed spawaniem, ograniczające ryzyko pęknięć na zimno. Temperaturę wyznacza się m.in. metodami PN-EN 1011-2. Więcej →

Podkładka

Element lub materiał po stronie grani (stały albo usuwalny), który podtrzymuje jeziorko. Na świadectwie: mb — z podkładką, nb — bez.

Podtopienie (5011)

Rowek w materiale rodzimym wzdłuż brzegu lica. Dopuszczalną głębokość podaje PN-EN ISO 5817. Więcej →

Pozycja spawania

Położenie złącza względem spawacza wg PN-EN ISO 6947: PA, PB, PC, PD, PE, PF, PG, PH, PJ, H-L045, J-L045. Więcej →

Poziom jakości

Stopień rygorystyczności oceny niezgodności wg PN-EN ISO 5817: B (najwyższy), C, D. Więcej →

Przyklejenie (401)

Brak stopienia między spoiną a materiałem rodzimym lub między ściegami — niewidoczne z zewnątrz, wykrywane m.in. badaniem UT. Więcej →

pWPS

Wstępna instrukcja technologiczna spawania — propozycja parametrów przed ich potwierdzeniem badaniami. Więcej →

S

SDR

Stosunek średnicy zewnętrznej rury do grubości ścianki (np. SDR 11 → ścianka = d/11). Wyznacza parametry zgrzewania. Więcej →

Spoina czołowa (BW)

Spoina łącząca elementy ułożone czołami do siebie, zwykle z ukosowaniem brzegów (V, X, I). Więcej →

Spoina pachwinowa (FW)

Spoina w kącie między elementami (złącze teowe, narożne, zakładkowe); jej wymiar podaje się jako grubość a lub bok z. Więcej →

Strefa wpływu ciepła (SWC)

Część materiału rodzimego, która nie uległa stopieniu, ale zmieniła strukturę pod wpływem ciepła spawania. Więcej →

Ś

Ścieg

Pojedyncze przejście spawania. Spoiny grube wykonuje się wielościegowo (oznaczenie ml), cienkie — jednościegowo (sl).

Świadectwo egzaminu spawacza

Dokument wg PN-EN ISO 9606 z zakresem uprawnień; wymaga potwierdzeń co 6 miesięcy i przedłużenia wg pkt 9.3 normy. Więcej →

T

t8/5

Czas stygnięcia spoiny i SWC od 800 do 500 °C — decyduje o twardości i udarności strefy wpływu ciepła. Więcej →

Temperatura międzyściegowa

Temperatura złącza tuż przed wykonaniem kolejnego ściegu; jej granice podaje WPS. Więcej →

TIG 141

Spawanie łukowe elektrodą wolframową w osłonie gazu obojętnego, z ręcznym podawaniem spoiwa. Najwyższa precyzja i czystość spoin. Więcej →

U

Ukosowanie

Przygotowanie brzegów do spawania — nadanie im kształtu rowka (V, X, Y, U) z odpowiednim kątem, progiem i odstępem. Więcej →

Uzysk spoiwa

Stosunek masy stopiwa do masy zużytego spoiwa — np. ok. 95% dla drutu litego, 55–65% dla elektrod otulonych. Więcej →

W

Wtrącenie żużla (301)

Żużel uwięziony w spoinie, zwykle przez złe oczyszczenie między ściegami. Więcej →

Wymiar a / bok z

Wymiary spoiny pachwinowej: a — grubość obliczeniowa, z — długość nogi; dla spoiny równoramiennej z = a·√2. Więcej →

Wypływka

Przy zgrzewaniu doczołowym — wałek uplastycznionego tworzywa wypchnięty na zewnątrz i do wnętrza rury; jej kształt świadczy o jakości zgrzewu. Więcej →

WPQR

Protokół kwalifikowania technologii spawania — potwierdza badaniami, że parametry z WPS dają złącze spełniające wymagania. Więcej →

WPS

Instrukcja technologiczna spawania: parametry, materiały, przygotowanie złącza i kolejność ściegów dla danego złącza. Więcej →

Z

Zgrzewanie doczołowe

Łączenie rur PE i PP czołami nagrzanymi płytą grzejną, pod kontrolowanym ciśnieniem — parametry wg DVS 2207-1. Więcej →

Zgrzewanie elektrooporowe

Łączenie rur kształtką (mufą) z wtopioną spiralą grzewczą zasilaną ze zgrzewarki. Więcej →

Zgrzewanie polifuzyjne

Łączenie rur i kształtek PP przez równoczesne nagrzanie kielicha i bosego końca, a następnie ich wsunięcie. Więcej →

Ż

Żłobienie grani

Usunięcie wierzchniej warstwy grani (szlifowaniem lub żłobieniem) przed wykonaniem spoiny podpawanej od drugiej strony.