Parametry zgrzewania doczołowego — od czego zależą
Opracowanie: Zespół ADWELD Aktualizacja:
Najczęstsze pytanie na kursie brzmi: „ile ustawić?". Właściwa odpowiedź nigdy nie jest jedną liczbą — wynika z materiału, średnicy, grubości ścianki, urządzenia i warunków na budowie.
- Parametry zgrzewania nigdy nie są jedną liczbą: zależą od materiału, średnicy, ścianki, urządzenia i warunków.
- Parametrów nie przenosi się „z poprzedniej roboty”.
- Ciśnienie z tabeli przelicza się na wskazanie manometru konkretnej zgrzewarki.
Nie wiesz, jakie parametry przyjąć dla swojej średnicy i grubości ścianki? Przejdź to na sprzęcie, na którym pracujesz.
Zobacz kurs zgrzewania rur PE i PPCztery wielkości, którymi sterujesz
Temperatura elementu grzejnego
Ustalana dla danego materiału i systemu. Za niska nie daje zespolenia, za wysoka degraduje tworzywo. Płyta musi być czysta i sprawdzona szybkim termometrem stykowym, bo wskazanie sterownika nie zawsze odpowiada rzeczywistości — a pirometr na powłoce PTFE potrafi znacznie przekłamać wynik.
Czasy cyklu
Wyrównanie, nagrzewanie, przerwa technologiczna na zmianę elementu, dochodzenie do ciśnienia i chłodzenie. Każdy z tych czasów wynika z grubości ścianki, a nie z pośpiechu na budowie.
Ciśnienie
Wartość zadana odnosi się do powierzchni czołowej złącza. Żeby przełożyć ją na wskazanie manometru, trzeba znać przełożenie siłownika danej zgrzewarki — dlatego ta sama rura na dwóch maszynach ma inne wskazanie.
Opory ruchu
Wartość, którą trzeba dodać do ciśnienia roboczego: to, co maszyna zużywa na przesunięcie samej rury. Mierzy się ją przed każdym zgrzewem, osobno dla każdego odcinka — długa rura w wykopie ma inne opory niż krótka na stojakach.
Dlaczego parametrów nie przenosi się „z poprzedniej roboty"
Zmienia się przynajmniej jedna z czterech rzeczy: materiał i jego szereg, średnica i grubość ścianki, maszyna wraz z przełożeniem siłownika, warunki otoczenia. Dodatkowo opory ruchu zależą od tego, jak rura jest podparta. Przepisanie liczb z kartki sprzed tygodnia jest najczęstszą przyczyną złącza, które wygląda dobrze i nie trzyma ciśnienia.
Lista kontrolna przed zgrzewem
- Materiał, średnica i grubość ścianki potwierdzone z dokumentacją.
- Rury podparte i osiowane, zaciski dobrane do średnicy.
- Powierzchnie czołowe strugane bezpośrednio przed zgrzewaniem i nietykane ręką.
- Temperatura płyty sprawdzona pomiarem, płyta czysta.
- Opory ruchu zmierzone dla tego konkretnego odcinka.
- Czasy cyklu odczytane z instrukcji dla tej grubości, nie z pamięci.
- Złącze unieruchomione przez pełny czas chłodzenia.
- Protokół zgrzewu wypełniony albo wydruk z rejestratora zachowany.
Ćwiczymy to na realnym sprzęcie
Na kursie liczymy ciśnienie i mierzymy opory ruchu na tej zgrzewarce, którą faktycznie pracujecie — także u Was na budowie.
Zobacz kurs zgrzewaniaMateriał poglądowy. Wiążące są instrukcja producenta systemu rur, instrukcja zgrzewarki i wymagania gestora sieci.
Parametry zgrzewania doczołowego PE wg DVS 2207-1 — tabela
Wartości dla rur i kształtek z PE 80 i PE 100 przy temperaturze otoczenia ok. 20 °C i umiarkowanym ruchu powietrza. Wyrównanie i łączenie odbywa się pod ciśnieniem 0,15 N/mm² w strefie złącza, nagrzewanie — pod ciśnieniem nie większym niż 0,01 N/mm². Czas nagrzewania to w przybliżeniu 10 × grubość ścianki w sekundach.
| Ścianka e [mm] | Wypływka przy wyrównaniu [mm] | Nagrzewanie [s] | Zmiana maks. [s] | Narastanie ciśnienia [s] | Chłodzenie min. [min] |
|---|---|---|---|---|---|
| do 4,5 | 0,5 | do 45 | 5 | 5 | 6 |
| 4,5–7 | 1,0 | 45–70 | 5–6 | 5–6 | 6–10 |
| 7–12 | 1,5 | 70–120 | 6–8 | 6–8 | 10–16 |
| 12–19 | 2,0 | 120–190 | 8–10 | 8–11 | 16–24 |
| 19–26 | 2,5 | 190–260 | 10–12 | 11–14 | 24–32 |
| 26–37 | 3,0 | 260–370 | 12–16 | 14–19 | 32–45 |
| 37–50 | 3,5 | 370–500 | 16–20 | 19–25 | 45–60 |
| 50–70 | 4,0 | 500–700 | 20–25 | 25–35 | 60–80 |
- Temperatura płyty grzejnej: 200–220 °C — wyższa wartość dla cieńszych ścianek, niższa dla grubszych.
- Po struganiu: wióry ciągłe z obu rur (grubość do ok. 0,2 mm), szczelina między zetkniętymi czołami do 0,5 mm przy d ≤ 355 mm i do 1,0 mm przy d 400–630 mm, przesunięcie ścianek do 10% grubości ścianki.
- Ciśnienia z tabeli dotyczą powierzchni złącza — na manometrze ustawia się je po przeliczeniu przez powierzchnię tłoków zgrzewarki i po dodaniu oporów ruchu.
- Po zgrzaniu: wypływka podwójna i równomierna na całym obwodzie, a rowek między wałkami (wartość K) powyżej powierzchni rury.
Jak przeliczyć ciśnienie zgrzewania na wskazanie manometru
Przykład dla rury d110 SDR 11 (ścianka e = 10 mm). Powierzchnia złącza A = π · (110 − 10) · 10 ≈ 3142 mm². Siła docisku F = 0,15 N/mm² · 3142 mm² ≈ 471 N. Jeśli zgrzewarka ma sumaryczną powierzchnię tłoków 3,14 cm² (314 mm²), ciśnienie w układzie wynosi 471 / 314 ≈ 1,5 N/mm², czyli 15 bar. Do tego dodaje się zmierzone opory ruchu — przy 5 bar nastawa łączenia to ok. 20 bar. Ta sama rura na maszynie o innych tłokach da zupełnie inne wskazanie, dlatego producenci zgrzewarek podają tabele nastaw dla swoich urządzeń.
Przejdź cały cykl w symulatorze 3D →
Tabela orientacyjna wg DVS 2207-1. Wiążące są instrukcja zgrzewania (WPS), instrukcja producenta rur i kształtek oraz tabela nastaw zgrzewarki.
Gdzie działają parametry zgrzewania
Każdy parametr z artykułu ma swoje miejsce na maszynie. Kliknij element schematu, żeby zobaczyć, za co odpowiada.
Tworzywa Zgrzewanie doczołowe — przekrój w ramie zgrzewarki
Kliknij element schematu
Każdy numer na rysunku ma opis — kliknij go albo wybierz z legendy.
Kurs zgrzewania rur PE i PP — zapis bez zaliczki
Wybierz termin w kalendarzu kursów. Płatność dopiero przed rozpoczęciem kursu, a zakres i termin potwierdzimy telefonicznie.
Zapytaj o wycenę
Wystarczy telefon albo e-mail i dwa zdania o tym, co chcesz osiągnąć. Resztę ustalimy w rozmowie.
Specjalista ds. szkoleń
728 478 190
Inżynier ds. audytów, nadzoru i NDT
601 592 069
biuro(małpa)adweld.pl
Adweld Adam Jurek · ul. Wierzbowa 46 lok. 22, 40-169 Katowice
NIP 7681703225 · REGON 369970043